Klub Wina :: Furmint i inne

Hvar 09-2006 6

Sycylia 09-2005 091

Sycylia 09-2005 020

Tokaj 06-2004 10

Hvar 09-2006 25

Furmint i inne

Spotkania klubowe >> Furmint i inne

Jest to najważniejszy biały szczep Węgier. Szczególnie dla dwóch regionów: Somlo (najmniejszego regionu winiarskiego Węgier), i oczywiście dla sławnego Tokaju, gdzie znajduje się ok. 70% wszystkich jego upraw i gdzie wykorzystywany jest do produkcji win zarówno wytrawnych, jak i słodkich. Jest głównym składnikiem wielkich i legendarnych win aszú. Rzadko spotykany poza Węgrami, uprawiany jest również na mniejszą skalę w Austrii (gdzie znany jest po nazwą Mosel), w Słowenii (pod nazwą Sipon), na Słowacji, we Włoszech w dolinie Aosty, oraz w Niemczech.

Furmint ma znacznie wyższą zawartość garbników oraz kwasu winowego niż większość białych odmian europejskich, dzieki czemu wina dobrze dojrzewają i znoszą długie leżakowanie w beczce. I według mnie najważniejsze i najcudowniejsze w tej odmianie: owoce zachowują wysoką kwasowość po osiągnięciu pełnej dojrzałości i stąd szczep ten może dawać wina bardzo słodkie, ale o wyjątkowej równowadze słodyczy i kwasowości. Pozostałymi odmianami "tokajskimi" są: Harslevelu, Sarga Muskotaly (muskat żółty) oraz Zeta (oremus).

Tokaj

Ten najsławniejszy region winiarski Węgier położony jest w północno-wschodniej części kraju, u podnóża wulkanicznych Gór Zemplińskich i rozciąga się na długości 70 km. Wciśnięty pomiędzy dwie rzeki (Cisę i Bodrog) region charakteryzuje się deszczowym początkiem lata i długą, pogodną jesienią. Takie warunki, oraz dodatkowo poranne mgły unoszące się znad obu rzek, tworzą idealne warunki dla dojrzewania późnych odmian winogron (np. furmint) i - co szczególnie ważne w przypadku Tokaju - rozwoju szlachetnej pleśni Botrytis Cinerea, atakującej winogrona potrzebne do produkcji win Aszú i Szamorodniego. Gleby w regionie są mieszanką glin, lessów, okruchów skał wulkanicznych, piasków i żwirów.

Tokaj to nie tylko wina słodkie. Region oferuje również znakomite wina wytrawne, półwytrawne i półsłodkie. Prawdziwie dobre wino tokajskie nie jest tanie i nie ma nic wspólnego z supermarketowymi "tokajami". Produkcja np. Aszú jest tak pracochłonna (każdy krzak poddawany jest 18 zabiegom w sezonie), że wysoka cena jest prawie zawsze oznaką najwyższej jakości i uczciwości producenta. Zgodnie z prawem, do produkcji win "tokajskich" uprawnionych jest 27 miejscowości. Najbardziej znane to: Tokaj, Tarcal, Mad, Tolcsva, Starospatak. Centrum regionu - miasteczko Tokaj - to senne i nadzwyczaj spokojne miejsce. To co zachwyca znajduje się jednak pod ziemią...

Historia regionu

Żaden z innych regionów winiarskich Europy nie był tak bliski Polsce i Polakom jak Tokaj. To przecież polscy kupcy współtworzyli sukces ekonomiczny regionu w okresie XVII i XVIII wieku: nasz kraj stał się największym rynkiem win węgierskich - głównie właśnie tokajskich. Polskie miasta, szczególnie Kraków, wyrosły na silne ośrodki handlu tymi winami. Poprzez Polskę wina węgierskie płynęły dalej w świat. O tym jak silne były kontakty winiarskie Rzeczpospolitej Polskiej z Tokajem świadczy fakt, iż jeden z tokaji - "Tokaj Szamorodni" - zawdzięcza swoją dzisiejszą nazwę polskiej szlachcie. Samorodnym nazywali oni bowiem wino powstające na kupieckich wozach, gdy moszcz fermentował w czasie transportu do Polski. Pozycję, jaką wina tokajskie osiągnęły w tym okresie, najlepiej oddają słowa króla Francji Ludwika XIV z roku 1703: "oto wino królów i król win".

Dziś, po ciężkim dla Tokaju powojennym okresie, tokaje powróciły na należne im miejsce wśród wielkich win Europy. Paradoksalnie, nie zdobyły ciągle uznania wśród Polaków, chociaż to od nich właśnie zaczęła się ich światowa kariera. Może winę za to ponosi stereotyp tokaja, jako wina wątpliwej jakości, który utrzymuje się niestety z powodu win, które można jeszcze ciągle znaleźć w supermarketach. Już czas odkryć nowe, prawdziwe oblicze tych win, tak ściśle związanych z Polską historią i tradycją. A więc... kierunek Tokaj!

Klasyfikacja win tokajskich

Tokajskie wino jakościowe może być produkowane wyłącznie jako odmianowe (czyli tylko z jednego z 4 tokajskich szczepów winogron). Wina z innych szczepów nie mogą być oznaczane jako "tokaj". To co w Tokaju najciekawsze, to wina botrytyzowane, czyli wyprodukowane z winogron dotkniętych szlachetną pleśnią Botrytis Cinerea:

Tokaj Szamorodni.
Wino z gron częściowo dotkniętych pleśnią, zbieranych bez żadnej selekcji. W zależności od udziału tych szlachetnych gron, wino może być wytrawne (tokaj Szamorodni Szraz) lub słodkie (tokaj Szamorodni Edes).
Forditas.
"Drugie" wino wytwarzane z wytłoków gron aszú (dotkniętych pleśnią) - słodkie.
Maslas (maślacz).
Wyrtawne wino uzyskane z winogron farmentujących na drożdżach pozostałych po produkcji win aszú, lub leżakowanych w beczkach po tych winach.
Aszú.
Perełka tokajskich win. Zbiór gron aszú prowadzi się bardzo późno, wybierając ręcznie pojedyncze, dotknięte pleśnią grona. Do tego samego krzaka wraca się jeszcze kilkakrotnie, wybierając kolejne zrodzynkowane grona. Jagody aszú dodaje się następnie (w całośći lub zgniecione) do "zwykłego" moszczu lub wina z tego samego rocznika. Po maceracji (trwającej od kilku godzin, do kilku dni) miazgę poddaje się prasowaniu, zlewa wino, które dalej fermentuje, a poźniej leżakuje w beczkach. W zależności od ilości 26-ścio kilogramowych pojemników (puttonów) gron aszú dodanych do 136 litrów moszczu lub wina bazowego, wina Aszú klasyfikowane są jako 3, 4, 5, lub 6-ścio puttonowe. Wina te muszą dojrzewać przynajmniej trzy lata, z czego minimum dwa w drewnianej beczce.
Aszú Eszencia.
Wino produkowane jak Aszú, lecz o jeszcze wyższym udziale gron aszú niż wino 6-ścio puttonowe. Zwykło się uważać, że jest to wino 7-mio puttonowe.
Eszencia.
Najrzadsze, najsłodsze i najbardziej długowieczne wino świata - jest to po prostu sfermentowany sok wyciekający samoczynnie z gron aszú zgromadzonych przed maceracją w olbrzymich kadziach. Po fermentacji trwającej kilka lat wino to osiąga zaledwie 2-6% alkoholu.
Late Harvest.
Wino będące odpowiedzią na skostniałe przepisy prawne regulujące produkcję win z późnego zbioru (Szamorodni i Aszú) - jest to bowiem nic innego jak wino, które nie leżakowało dostatecznie długo z punktu widzenia przepisów.

Wino klubowe: Tokaj Aszú, 5 puttonyos, Disznókő 1995

Dzisiaj wybór padł na Disznókő - jest to nowoczesny producent, ze ścisłej czołówki w Tokaju. Jego wina są świeże, radosne, o doskonałej równowadze pomiędzy słodyczą, a kwasowością.

Nasze aszú charakteryzuje sie zapachem brzoskwini, miodu, kwiatów i, co ciekawe, świeżego kopru (zapach bardzo przyjemny). W smaku wyczuwalne rodzynki i migdały. Jest to wino harmonijne - przy bardzo wysokiej słodyczy wyraźnie wyczuwalna kwasowość. Super i już.

Ocena pozostałych winek

Tokaj Sargamuskotaly, Hetszolo 2001
Nadzwyczaj ciekawe wytrawne wino, bardzo jasne (prawie przeźroczyste jak woda). W zapachu i smaku wyczuwalne cytrusy - nieco landrynkowe. Soczyste i orzeźwijące. Smakowało wszyskim, a niektórym nawet nadzwyczajnie. Bardzo do tego wina namawiamy - my na pewno do niego bedziemy wracać.
Tokaj Furmint Late Harvest, Disznókő 2002
Bardzo dobre, słodkie wino o ciepłym smaku, może jednak nieco zbyt przytłumione dominującą słodyczą.
Tokaj Furmint Noble Late Harvest, Grof Degenfeld 2000
Wyśmienite wino, z dominującym aromatem miodu lipowego, o doskonałej równowadze słodyczy i kwasowości. Oceniliśmy je wyżej niż poprzednie Late Harvest z Disznókő.
Tokaj Muscat Lunel Noble Late Harvest, Grof Degenfeld 2000
Kolejne nadzwyczajne wino Degenfeldów - z dominującym aromatem dojrzałej gruszki, jabłka i delikatnym, pojawiającym się w tle, zapachem pieczarek. Mmmmm... Dla niektórych najlepsze wino wieczoru.
Tokaj Harslevelu, Grof Degenfeld 2000
Ciekawe wino wytrawne z odmiany Harslevelu. Nie nadzwyczajne, ale w tej cenie godne polecenia.
Tokaj Szamorodni Szaraz, Disznókő 1997
Wytrawne, wyborne wino w smaku przypominające sherry. Wyczuwalne orzechy i rodzynki. Doskonałe.

Wypowiedz się na forum na temat tego artykułu »