Klasyfikacja win morawskich
Podział wg obowiązujących grup jakościowych
Révové* víno stolní (wino stołowe)
Wina najniższej kategorii cenowej. Nie odznaczają się specjalnymi walorami, ich wykorzystanie jest szerokie, zwłaszcza jako uzupełnienie posiłków, do gaszenia pragnienia (rozcieńczane wodą lub wodą sodową, jak często czyni się w krajach typowo winiarskich). Wino stołowe może być produkowane tylko z winogron, które osiągnęły minimum 11° zawartości cukru (czes.cukernatost) w moszczu (co oznacza zawartość 11 kg cukru w 100 l moszczu), albo z wina gronowego z importu. Wina nie mogą być oznaczone nazwą odmiany ani miejscem pochodzenia, ani innymi danymi dotyczącymi ich jakości. (*révové = gronowe)
Révové víno odrůdové jakostní (wino jakościowe gatunkowe)
Są to wina, których bliższa charakterystyka jest dosyć trudna, należą tu bowiem wina zbliżone do win stołowych a zarazem wina bardzo dobrej jakości zbliżone do win „z oznaczeniem“ (přívlastková vína). Wino odmianowe gatunkowe może być produkowane z winogron produkcji krajowej z odmian zarejestrowanych w Państwowej księdze odmian (PKO), które osiągnęły minimum 15° zawartości cukru, lub z winogron importowanych o tej samej zawartości cukru, albo też z wykorzystaniem wina gatunkowego z importu. Gdy udział wina z importu przewyższa 50%, na etykiecie podany musi być kraj-eksporter wina. Dodatek importowanej odmiany może osiągnąć u wina gatunkowego maks. 15%. Na etykiecie musi być podany region winiarski, z którego pochodzą winogrona, może być podana również gmina winiarska, ewent. działka (parcela) winiarska (viniční trať) i inne dane. W tej kategorii prawo dopuszcza dosładzanie (szaptalizacja) win.
Révové víno znamkové jakostní (wino jakościowe markowe)
Jest produkowane z win gatunkowych, wg ustalonej receptury, przeważnie z win importowanych. Chodzi tu zwłaszcza o proces mieszania różnych odmian win w celu uzyskania ustalonych walorów smakowych, z ustaloną zawartością alkoholu. W procesie tym mogą powstawać bardzo ciekawe i dobre wina. W każdej chwili producent powinien mieć gotową recepturę do dyspozycji urzędu kontrolnego. Wino musi mieć stałą jakość. Na rynku występuje pod różnymi nazwami komercyjnymi.
Révové víno odrůdové jakostní s přívlastkem (wino jakościowe gatunkowe z oznaczeniem)
Qualitätswein mit Prädikatt wg norm niemieckich
Wina jakościowe gatunkowe z oznaczeniem - szczegóły
Wina te należą do najwyższej kategorii cenowej i jakościowej. Ich deklarowana jakość jest uwarunkowana idealnym procesem dojrzewania winogron użytych do produkcji tych win i mininalną zawartością cukru 19° w moszczu. W tej kategorii niedozwolna jest już szaptalizacja czyli dosaładzanie. Wina te są z reguły mocniejsze, z wyższą zawartością alkoholu, który jest zharmonizowany z innymi składnikami wina.
Technologia produkcji win z oznaczeniem jest wymagająca czasowo i finansowo, dlatego też wina tej kategorii są droższe aniżeli wina jakościowe gatunkowe. Przeznacza się je często do dłuższego magazynowania w beczkach lub butelkach (proces dojrzewania wina, leżakowania), podczas którego wino, dojrzewając w idealnych warunkach mikroklimatycznych, staje się bardzo wyraźne i specyficzne odmianowo, a jego cena dalej wzrasta. Wg ustawy winiarskiej nr 321/2004, w tej grupie jakościowej win mogą być produkowane tylko wina w następujących kategoriach:
Kabinet
Cabinet (niem. QmP Kabinett) - produkowane z winogron, które osiągnęły minimalną zawartości cukru (cukernatost) 19° wg normalizowanego moszczomierza.
Pozdní sběr
Późny zbiór, wino późnego sezonu (niem. QmP Spätlese) – produkowane z winogron które osiągnęły minimalną zawartości cukru 21°. Oznaczenie „późny zbiór“ nie musi zawsze oznaczać, że winogrona były zbierane w okresie kalendarzowo późniejszym (co może prowadzić nawet w słabszych rocznikach do podniesienia poziomu cukru w winogronach). Jedynym kryteriem jest stopień zawartości cukru, a ten może być w bardzo dobrych rocznikach uzyskany nawet w terminach wcześniejszych a wino wyprodukowane z tego plonu może nosić oznaczenie „późny zbiór“.
Výběr z hroznů
Wybór z winogron (niem. QmP Auslese) - produkowane z winogron które osiągnęły minimalną zawartość cukru 24°.
Výběr z bobulí
Wybór z jagód (niem. QmP Beerenaslese) – produkowane z winogron o minimalnej zawartości cukru 27°.
Výběr z cibéb
Wybór z jagód botrytowych (mniej więcej odpowiednik niem. QmP Trockenbeerenauslese) – wino produkowane z jagód z naleciałą pleśnią szlachetną Botritis cinerea lub z jagód przejrzałych o minimalnej zawartości cukru 32°. Wino posiada bardzo specyficzny posmak chlebowy lub miodowy.
Wino jakościowe gatunkowe z oznaczeniem może być produkowane tylko z winogron sprawdzonych kompetentnym organem kontrolnym pod względem odmiany winorośli, pochodzenia, zawartości cukru i ilości użytej do produkcji wina, i to już w trakcie zbioru. Pomiędzy winami z kategorii „wino jakościowe gatunkowe“ a „wino jakościowe gatunkowe z oznaczeniem“ istnieje tylko fikcyjna granica, gdzie na jednej stronie stoją wina odpowiednie do codziennego lub częstego spożycia, na drugiej stronie wina o najwyższej jakości, dla miłośników i znawców win.
Jednak granica ta jest trudna do jednoznacznego ustalenia. Dlatego zdarza się podczas zakupu wina, że nieraz wino jakościowe gatunkowe, wyprodukowane w jak najbardziej poprawnych warunkach technologicznych, okazuje się lepsze, aniżeli o wiele droższe wino jakościowe gatunkowe z oznaczeniem, które w wyniku nawet drobnych błędów produkcyjnych (nie mówiąc o umyślnych zmianach jakościowych stosowanych przez niektórych producentów) może okazać się gorsze pod różnymi względami.
Wina specjalne
Víno ledové (wino lodowe)
Należy do kategorii win jakościowych gatunkowych z oznaczeniem. Produkuje się z winogron pozostawionych na krzewie winorośli aż do mrozu, tłoczenie zmarzniętych winogron odbywa się przy temperaturze -7°C i niższej. Takie wysokojakościowe wino z wysoką zawartością cukru resztkowego (zbytkový cukr) o zawartości min. 27° i pierwszorzędnymi walorami dojrzałego wina gatunkowego w bukiecie i smaku, sprzedaje się w większości w butelkach o objętości 0,2 – 0,35 l a ceny są odpowiadające zawartości butelki.
Víno slámové (wino słomowe)
Wysoko jakościowe wino z kategorii win jakościowych gatunkowych z oznaczeniem. Produkuje się z wybranych winogron doskonale dojrzałych, zmagazynowanych w dobrze wietrzonym miejscu, na specjalnie do tego dobranej słomie, przez okres min. 3 miesięcy. Winogrona przez zesychanie uzyskują prawie wygląd rodzynek, zawartość cukrów wzrasta kosztem utraty soku. Z tak przygotowanych winogron uzyskuje się minimum słodkiego moszczu (minimalna zawartość cukru 27°), z którego po fermentacji uzyskuje się specjalne wino o bogatej skali bukietu i smaku, typowej dla odmiany wina. Sprzedaje się jak i wino lodowe w buteleczkach 0,20-0,35 l w cenach od ok. 600 Kč wzwyż.
Víno mešní (wino liturgiczne)
Produkowane jest wg przepisów liturgicznych, w większości pod nadzorem urzędu kościelnego, z doskonale dojrzałych winogron, ponieważ proces produkcyjny uniemożliwia dodawanie cukru ani innych dodatków do moszczu. Tradycyjnie produkowane jest ono w Arcibiskupských vinných sklepích v Kroměříží, ale jego produkcja powierzona jest również innym zakładom produkcyjnym.
Víno košer (wino koszerne)
Wino to produkowane jest zgodnie z regułami gminy żydowskiej, tylko z najlepszych wybranych winogron. W całym procesie produkcyjnym, aż po korkowanie butelek, udział mogą brać tylko członkowie gminy żydowskiej, przy czym udział kobiet jest wyłączony. Produkcja tego wina jest absolutnie odizolowana od produkcji innych win. Urządzenia produkcyjne i wszystkie narzędzia służące do produkcji tego wina muszą być bardzo starannie czyszczone i sterylizowane. Także wszystkie dodatki muszą być koszerne. Przebieg produkcji osobiście nadzoruje główny ziemski i praski rabin Efrajim Carol Sidon, on wydaje potwierdzenie o tym, że wino jest koszerne (podpis na winiecie butelki). Wina koszerne są najwyższej jakości, co wypływa z technologii produkcji i wyboru surowca. Wina koszerne produkuje od r. 1994 České vinařství Chrámce – mostecki region winiarski w Czechach płn.-zach.
Víno Svatomartínské (wino św.Marcina)
Podobnie jak we Francji istnieje tradycja beaujolais nouveau, na Morawach istnieje tradycja wprowadzania młodych win na rynek. Te nowe wina noszą różne nazwy komercyjne jak Morava nuovo albo Svatomartinské. Wino Svatomartinské jest wyprodukowane specjalnym procesem maceracyjnym z Modrégo Portugalu, który dobrze nadaje się do tego celu, dojrzewa bowiem wcześnie, właśnie koło dnia św.Marcina. Po wykwaszeniu wino poddawane jest procesowi fermentacji jabłkowo-mlekowej, która powoduje, że wino jest dekikatne o gładkim smaku. Wino jest czyste i przezroczyste. Nie jest wadą zawartość drobnych bąbelków dwutlenku węgla rozpuszczonego w winie. Smak jest świeży, harmonijny, z owocowym posmakiem.
Podział win wg zawartości cukru (w g/l)
Víno suché (wino wytrawne)
Maks. zawartość cukru resztkowego (zbytkový cukr) wynosi 4 (g/l). Wina te mogą przy wyższej zawartości kwasów zawierać do 9 (g/l), jeżeli zawartość kwasów w (g/l) jest maks. o 2 (g/l) niższa aniżeli zawartość cukru
Víno polosuché (wino półwytrawne)
Zawartość cukru resztkowego wynosi 4-12 (g/l). Jeżeli zawartość kwasów w (g/l) jest maks. o 2 (g/l) niższa aniżeli zawartość cukru, może wino tej kategorii zawierać 9-18 (g/l) cukru.
Víno polosladké (wino półsłodkie)
Zawartość cukru jest w granicach 12-45 (g/l)
Víno sladké (wino słodkie)
Zawartość cukru jest ponad 45 (g/l) .
Dla klubwina.pl opracował inż. Lech Małysz
©czerwiec 2005
Przeczytaj relację z wyprawy na morawy »
Wypowiedz się na forum na temat tego artykułu »